نهفت

نوشته ای برای دوست دربندم محمد رضا جلایی پور عزیز

kadma — Sat, 22 Aug 2009 22:56:16 GMT

ژیلا بنی یعقوب دو روز پسِ آزادی نوشته است که برای خواب های همین دو شب اش زیر باد خنک کولر شرمسار است. من، حالا، چه بگویم که الان دو ماه است که تو در سلول انفرادی و اتاق موتورخانه خوابیدی و من در جای راحت. نمی دانم اگر ژیلا بنی یعقوب قرار است برای این دو شب بیرون زندان بودن شرمنده باشد، من برای این شصت و اندی شب چه باید باشم؟

اینکه تا الان چیزی برای ات ننوشته ام را بگذار به حساب همین شرم و احساس خجالت. زبانم نمی چرخد برای حرف زدن و قلمم نمی لغزد برای نوشتن. تا پیش از این هم چندین و چند بار آمدم بنویسم و نتوانستم.

نمی دانم از کدام فضیلت ات بگویم که نگفته باشند و کدام درد را فریاد کنم که فغان نکرده باشند. از دانش و هوش سوادت بگویم؟ که جرم ات را سنگین تر می کند. که این شعر را این سالیان بسیار خواندیم که فلک به مردم نادان دهد زمام مراد، تو اهل فضلی و دانش همین گناه ات بس. یا از اعتدال و ایمان و اصلاح طلبی ات بگویم، که این ها هم صد البته از صد منکر و معصیت بزرگ تر اند در چشم ظالمان زمان و جائران دوران.

آری مشکل تو و یاران دیگر آن بود که نه سر برانداختن در سر داشتید، نه می خواستید به قول خودشان ساختار شان را بشکنید ، و نه – به عکس خودشان - در پی آشوب و خشونت بودید. در پی اینها همه نبودید و آن سان هم بزرگ بودید و توانا که ندیده تان هم نمی توانستند گرفت. پس هضم تان برای شان دشوار شد و زخم معده گرفتند. آزادی تان برای شان یک دردسر بود که تشت رسوایی و دروغزنی شان را از بام می افکندید و ، و به بند کشیدن تان هم دردسری دیگر شد که مردانه ایستادید و حتی در جایگاه زندانی هم روسیاه و حقیر کردیدشان که علیه حقیقت هیچ سخنی نگفتید.

و حالا مانده اند که به حکم آزادیت تمکین کنند و حقارت شان را بپذیرند در برابر تویی که بندی شان بود، یا هم چنان دربندت بدارند و این داغ ننگ را همچنان بر پیشانی داشته باشند.

بنازم به این سلوک ، که اینک دیگر نه عمل ات که وجودت و بودنت خود خاری شده در چشم کذابان و جهادی با مفسدان و سیاه کاران.

شیر هم شیر بود گرچه به زنجیر بود/نبردی بند و قلاده شرف شیر ژیان

حمزه

kadma — Sat, 04 Jul 2009 07:01:45 GMT

آن وقت ها که هنوز آنقدر داغ نشده بود انتخابات، بیشتر فرصت گپ زدن در فضای مجازی دست می داد. مدتی بود که فرصتی دست نداده بود، تا آن شب که آنلاین پیدایش کردم. یادم نیست چه موضوعی بود که می خواستم با او در میان بگذارم. به ساعت ایران دیر وقت بود. گفت فردا شب اگر دستگیر نشده بودم حرف می زنیم. فردا شب شد، و منتظرش بودم. موعد مقرر گذشته بود. نیامد. آمدم در صفحه ی فیس بوک. رفیق مشترک مان مهدی پستی گذاشته بود که "حمزه غالبی" را نیمه شب از منزلش بازداشت کردند...

و من هنوز منتظرش هستم که بیاید آنلاین بشود گپ ناتمام مان را تمام کنیم...

مصطفی تاجزاده

kadma — Sat, 04 Jul 2009 06:35:18 GMT

یادم هست برای مصاحبه ای برای پایان نامه ام رفته بودم دفتر سازمان مجاهدین انقلاب برای دیدن مصطفی تاجزاده. وقتی رسیدم موقع ناهار بود. تعارف کرد که اول ناهار بخوریم. یادم نیست ناهار چه بود، ولی هر چه بود غذای ساده ای بود که چسبید. بعد نوبت سیگار بود. سیگارش را بیرون آورد و به من هم تعارف کرد. گفتم که "اگه به بابام نگی می کشم". گفت "مگه من جاسوسم که بگم". کشیدیم و نوبت مصاحبه شد.

موضوع پایان نامۀ من مربوط به ناکامی فرایند دموکراتیزاسیون در دورۀ اصلاحات. یکی از مباحثی که در مصاحبه های ام می پرسیدم، مساله ی بسیج توده ای بود، که آیا امتناع اصلاح طلبان در بسیج توده ای و به خیابان آوردن مردم از علل ناکامی اصلاحات نبود؟ عمیقاً با این مساله مخالف بسیج توده ای و به خیابان آوردن مردم بود. خوشبختانه گفتگو را ضبط کرده و دارم. البته این را فقط آنجا نبود که گفته بود. در مصاحبه ای هم که با حسین سلیمی کرده بود که در کتاب "کالبدشکافی ذهنیت اصلاح طلبان" چاپ شد به صراحت گفته بود که با فشار از پایین مخالف است، و اصلاحات یعنی این که مردم رای که دادند بروند خانه شان و آن ها که انتخاب شده اند بروند آن بالا بجنگند. حالا او را به این اتهام گرفته اند که طراح اغتشاشات خیابانی بوده و پیگیر انقلاب مخملین.

موسوی سرمایه دار

kadma — Sun, 24 May 2009 05:42:18 GMT

اینکه بازی سیاست قواعد و معیارهای خودش را دارد، برآمدن از پس گردنه های صعب العبور آن “مرد عمل” می خواهد و نیاز به توانایی ها و داشته های خاصی دارد، البته از موضوعات و بحث های مبارکی است که لابه لای مناظرات و مباحث درگرفته در این دورۀ انتخابات مطرح شده و عموما مورد پذیرش اهل نظر نیز قرار گرفته است. اینکه مرد عمل سیاسی کیست و چه ویژگی هایی دارد پرسش ارزنده ای است که حتی ورای مناظرات انتخاباتی این روزها ارزش طرح و پاسخ گویی دارد. عمل سیاسی البته چنانکه پوشیده نیست، مؤلفه های گوناگونی دارد، و یک کنشگر سیاسی یا "مرد عمل" برای آنکه بتواند نتیجۀ مطلوب را در کنش خود حاصل کند نیازمند آن است که جامع جهات متعددی باشد. نوشتۀ حاضر نیز تلاشی است برای روشن کردن کردن یکی از داشته های ضروریِ هر "مرد عمل" سیاسی، و جستجوی مصداق آن میان کاندیداهای فعلی. با این حال، پیش از ورود به بدنۀ اصلی بحث لازم است به نحوی هرچند اجمالی تحلیلی کلی از وضعیت عرصۀ سیاسی کشور را در ذهن داشته باشیم.

تغییر رشته

kadma — Mon, 18 May 2009 15:35:23 GMT

خاطرات روزانه:

به روال هر روز از خواب بیدار شدم. کارهای اول صبحم را کردم، حمام صبحگاهی و صبحانه و... آمدم انترنت اخبار را بخوانم. خیلی خبرهاست اینجا. اینطور که از اخبار و احوال دوستان دستگیرم شد ظاهرا دور اول انتخابات تمام شده است. نمی دانم من چرا یک دفعه این قدر از تقویم عقب افتادم. فکر می کردم چند هفته مانده هنوز. همان طور که مقام معظم رهبری ادام الله ظله العالی فرموده بودند، انتخابات سالم بوده است. ظاهراً آقای احمدی نژاد از دور رقابت خارج شده است، و آقایان کروبی و موسوی رفته اند دور دوم. بیخود این همه بدبین بودیم فکر می کردیم احمدی نژاد وضع رای اش خوب است و خدای نکرده ممکن است در آرا دست ببرد. توهم زده بودیم باز دوباره. شکر خدا همه اش نتیجه ی خیالات هورقلیایی ما بود. الان فقط مانده مشخص کنیم کروبی را بفرستیم کاخ ریاست جمهوری یا موسوی را. من که البته از اخبار عقب مانده ام ولی اینطور که برمی آید ظاهراً استراتژی غالب در این مرحله اقناع و جمع آوری رای با فحش است. حقیقتاً که راهبرد بدیعی است. من البته چیز زیادی درباب قوت این راهبرد ندیده بودم. عمیقاً در تحلیل شرایط درمانده ام. بعد این چند سال که علوم سیاسی خواندم، می بینم که هیچ نمی فهمم از اوضاع. تصمیم اکید گرفتم تغییر رشته بدهم بروم یک رشتۀ دیگر.

موازنۀ قوا و بازیگران انتخابات دهم

kadma — Fri, 08 May 2009 02:45:18 GMT

پس از یک مقدار کلنجار ذهنی که بنویسم یا ننویسم بالاخره نشستم و نوشتم. مطلب یک مقدار به صورت اجمالی نوشته شده. یک مقدارش را بگذارید به حساب احتیاط، یک مقدارش را هم به حساب تنبلی. امیدوارم ابهامات را وقت شما نظر دادید برطرف کنم.

جفرسون سرا

kadma — Mon, 27 Apr 2009 07:28:18 GMT

امروز رفتیم مانتاچلو به زیارت مرقد یکی از بنیانگذاران فقید ایالات متحده آقای تامس جفرسون. جفرسون یکی از نویسندگان اصلی قانون اساسی آمریکا، اولین وزیر خارجه، دومین معاون اول رییس جمهور، و سومین رییس جمهور آمریکا پس از جرج واشنگتن و جان آدامز است. جفرسون غیر از اشتغال جدی به سیاست در معماری و اختراعات هم دستی داشته. بنیان گذار دانشگاه ویرجینیا است و بخشی از ساختمان های دانشگاه را هم که معماری بسیار زیبایی دارند خودش طراحی کرده است.

دانشگاه ویرجینیا که جزو پنج دانشگاه دولتی برتر آمریکاست و یکی از زیباترین پردیس ها را در آمریکا دارد در شهر شارلوتسویل واقع شده و مانتاچلو هم منطقه است در حوالی شارلوتسویل. مانتاچلو جایی است که خانه و مزرعه ی جفرسون در آن جا بوده.

در این بازدید چند ساعته دو نکته جالب بود برای من. اول اینکه شواهد به جا مانده و توضیحات راهنما نشان می داد جفرسون چه میزان انسان باهوش، با استعداد و دقیقی بوده است، و البته بیخود نیست که ایالات متحده با چنان بنیانگذارانی اکنون در چنین مرتبه ای قرار گرفته. مثلا یکی از نکات جالب این بود که بین مانتاچلو و ساختمان روتاندا در دانشگاه ویرجینیا حدود نه و نیم مایل فاصله است. روتاندا ساختمان اصلی دانشگاه است که جفرسون طراحی اش کرده و سقفی گنبد شکل دارد. حالا نکته جالب اینجا بود که میان درختان انبوهی که خانه ی جفرسون را فراگرفته بود یک حفره باز بود. اگر روی تراس می آمدی و در نقطه ای خاص قرار میگرفتی از آنجا می توانستی روتاندا را ببینی. ظاهرا جفرسون آنجا می ایستاده و با تلسکوپ اش از دور بر کار ساخته شدن ساختمان نظارت می کرده.

جفرسون مبتکر اصلی ماده ای در قانون اساسی است که اعلام میکند همه ی انسان برابرند و حق بهره مندی از آزادی و چیزهای دیگر دارند. هم چنین جفرسون به صراحت در نوشته های اش آورده که برده ها باید آزاد بشوند. با این همه جفرسون در طول زندگی اش در مجموع حدود ششصد برده داشته است، و برعکس همقطارانش مثل واشنگتن و آدامز که بسیاری از برده هایشان را آزاد کردند، جفرسون بیش از هشت برده را آزاد نکرده. نکته ی جالب این بود که راهنما تمام این ها را با جزییات می گفت و هیچ تلاشی در پوشاندن تضادهای جفرسون نداشت. سعی نمی کرد از جفرسون قدیس بسازد. بخشی از تور اساسا شرح حال زندگی روزانه ی برده های جفرسون بود و نحوه ی رفتار جفرسون با آنها. سخنان راهنما را می شنیدم و با خودم فکر میکردم که اینها چطور بنیان گذارشان را تصویر می کنند و ما چطور.

طباخی

kadma — Fri, 23 Jan 2009 00:36:59 GMT

یک سال یک خورده پیش که رخت سفر بستم و رحل اقامت در ینگه دنیا برگزیدم، همه ی آنچه از هنر طباخی می دانستم همین بود که روغن را در ماهیتابه بریزم، زیرش را روشن کنم، تخم مرغ درش بشکنم، نمک و فلفل و... نیمرو آماده است. یا اینکه مخلفاتی برش بیفزایم و املت گونه ای بسازم. همین و همین. روزهای اول هم با همین نیمرو و انواع نان و پنیر و کنسروجات شکم خیره را سیر می کرد و شکر ایزد می گفتم. با این همه، زیاده نگذشت که دستی گرداندم به طباخی، درست کردن مرغ و گوشت و ماهی، چلو و انواعی از پلو، و چند قلم خورشت و دو سه فقره کباب. به قول شاعر فقید مراکشی تعریف از خود نباشد ولی تا نخوری ندانی.

قبلا هیچ وقت فکرش را نکرده بودم که از آشپزی لذت ببرم. راستش، حتی فکر می کردم بیخود وقتم را می گیرد و مانع تحصیل علم و استفادۀ مفید از وقت عزیزِ بهتر از طلا می شود. الان ولی به غایت از آشپزی لذت می برم، هربار که غذایی می پزم سعی می کنم در حد امکانات هر هنری دارم درش رو کنم، چاشنی ها و ادویه های مناسب را به هر غذا بزنم، حرارت و زمان پخت را تنظیم کنم، و تا جای ممکن وقت را فدای اصالت و مزۀ غذا کنم. اینجوری ها بود که چند وقت پیش تازه توجه ام جلب شد که بعض اوقات افسردگی ناخودآگاه که سراغ آشپزی می روم چقدر روح و روانم آرامش می گیرد و طباخی هم برای خودش شده است مسکنی.

kadma — Sun, 18 Jan 2009 21:28:18 GMT

یادم نیست برای زدن واکسن من را پیش اش می بردند یا بیماری. ولی خوب یادم مانده این طبیب دوران طفولیت را. یک بار که از مطب اش برمی گشتیم، برای اولین باری در زندگانی که خاطرم مانده رفتیم رستوران (حسابش را بکنید که آن روزها، روزهای دهۀ شصت بود). تا پیش از آن تجربه ای از رستوران نداشتم مگر از سریال هزاردستان که آنجا دیده بودم در گراند هتل رستورانی هست و آدم های فیلم آنجا غذا می خورند. برای همین بود که میانه ی های غذاخوردن با جدیت کامل از مادرم پرسیدم که آیا اینجا گراندهتل است؟

آن سال ها که گذشت دیگر گاه و بیگاه در جعبۀ جادویی تلویزیون می دیدم اش، گاهی در برنامه ای پزشک و گاه روز جهانی کودک و تلویزیون، و خاطرات آن ایام را تازه می کردم، تا امروز که در اخبار خواندم آن طبیب مهربان روزهای خردسالی دکتر احمد سیادتی درگذشته. خدایش بیامرزد!

آل پاچینو در اتوبوسی به نام هوس

kadma — Sun, 11 Jan 2009 17:43:18 GMT

"کنفرانس باید از معیارها باشد"

ما چند روزی هست که آمده ایم جهت ارائۀ مقاله ای در کنفرانس انجمن علوم سیاسی جنوب آمریکا که در شهر نیواورلئان برگزار می شود. اینکه کنفرانس هایی که اینجا برگزار می شود چه طوری هستند و چه فرقی با دیار ما دارند بماند تا وقت دگر که حدیث اش مفصل است. ولی یکی از فواید جانبی حضور در این کنفرانس ها دیدن جاهای مختلف ینگه دنیاست آن هم به خرج دانشگاه مربوطه.

***

ابتدای ورود به نیواورلئان تصویر چندان دقیقی از آن نداشتم، و نمی دانستم چطور جایی است. انتظار چیز چندان جالبی را هم نداشتم. مقداری پرس و جو کرده بودم و درباره ی یک محله و یک خیابان معروفش چیزهایی شنیده بودم. محله ی مذکور محله است به نام چارک فرنگی (French quarter) که